>>> Anasayfaya Dön

        Öğretmenin Rehberlik Hizmetlerine Katkıları

     Rehberlik hizmetleri öğretmenlik görevlerinin ötesinde bir uzmanlık alanı haline gelmiştir. Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri bu alanda yetişmiş uzman danışmanlar tarafından yürütülmektedir. Fakat rehberlik hizmetleri öğrencilerin kişisel ve sosyal gelişimlerine yardım sağlayacak bir boyut olarak okullarımızda bu alanda hizmet verecek personelin nicel yetersizliği nedeniyle tüm öğretmenlere ve özellikle sınıf öğretmenlerine büyük sorumluluklar düşmektedir.
     Öğretmenlerin öğretim işlevini yerine getirirken rehberlik hizmetleri kapsamına giren bazı etkinliklerde bulunması öğrenmeyi kolaylaştırdığı gibi, öğrencilerin ruh sağlığını da koruyabilir. Öğretmenin öğretim etkinlikleri sırasında yapabileceği rehberlik hizmetleri şunlar olabilir (Kuzgun, 1991):

     1- Duruma Alıştırma: Öğretmenlerin öğretim yılı başında hangi sınıflarda ders okutacaksa ilk derslerde öğrencilere kendisini tanıtabilir ve onların kendilerini tanıtmalarını sağlayabilir, böylece sınıfta samimi bir havanın yaratılması için bir başlangıç yapmış olur. Ayrıca o dersle ilgili verimli çalışma yöntemleri hakkında açıklamalarda bulunmalıdır. Bu konuda rehberlik uzmanları ya da sınıf öğretmenleri öğrencilere ders yılı boyunca eğitsel rehberlik hizmetleri olarak daha kapsamlı bilgi, beceri ve alışkanlıkları kazandırırken belli bir dersi okutan öğretmen de kendi konusuyla ilgili tamamlayıcı yönleri pekiştirebilir.

     2- Öğrenciyi Tanıma: Öğretim etkinlikleri yönünden öğrencilerin ilgileri ve yeteneklerinin tanınması öğretimi bireyselleştirme açısından önemlidir. Ayrıca öğrencinin o dersle ilgili sayılabilecek geçmiş başarıları hakkında bilgi edinmeleri öğrencilerin o derse hazır oluşları yönünden önemlidir, ilgi ve yeteneklerin tanınmasında rehberlik uzmanlarının öğretmenlere daha objektif bilgiler sunması mümkün olduğu gibi, öğrencilerin toplu dosyalarındaki bilgiler de her öğrenci hakkında daha kapsamlı bilgileri vermektedir. Öğretmenlerin bu dosyaların içeriğini incelemeleri sonucunda öğrenciler hakkında çok yönlü bilgi edinmeleri mümkündür.

     3- Bilgi Verme: Öğretmenlerin okuttukları konu alanıyla ilgili bir üst düzeydeki eğitim programlan, okullar ve meslekler hakkında bazı bilgiler vermesi mümkündür. Okutulan bilgilerin ne işe yaradığı ve nerelerde kullanılabileceği öğrencilere anlatılmalıdır.

     4- Özel Sorunları Olan Öğrencilerle ilgilenme: Öğretmenin öğrencilerini kişisel sorunlarını açacak kadar onlara yakın ve sıcak olması gerekir. Böylece öğrenciler kendilerini rahatsız eden konularda öğretmeleriyle konuşarak bir boşalım sağlayabilir. Öğretmen öğrencilerinin sorunlarının çözümü için öğrenci kişilik hizmetlerinin yardımını isteyebilir, ciddi duygusal sorunların çözümünde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerine başvurması gerekir.

      Sınıf Öğretmeninin Görevleri

     1974-1975 öğretim yılından bu yana tüm orta dereceli okul programlarında rehberlik saatlerinin ayrılması ve bu saatlerin kullanılmanın sınıf öğretmenlerine verilmesi ile ülkemizde sınıf öğretmenlerinin psikolojik danışma ve rehberlikteki görevleri önemli bir duruma gelmiştir.
     Sınıf öğretmenlerinin rehberlikteki görevleri Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan Okul Rehberlik Hizmetleri Yönergesinde ilk kez ele alınmış ve sınıf öğretmeni "Sınıf Rehber Öğretmeni" olarak belirlenmiş ve şu şekilde tanımlanmıştır. "Sınıf Rehber Öğretmeni okullarda bir sınıfın rehberlik hizmetlerini yürüten ve rehberlik saatlerine giren öğretmenlerdir" (Özel Eğitimle ilgili Mevzuaat, s. 46, 1991).

       Sınıf Rehber Öğretmenin görevleri de şu şekilde belirtilmiştir.
- Sınıf rehber öğretmeni aşağıdaki görevleri yapar.
a) Rehberlik hizmetleri bürosunca verilen yıllık çalışma planı çerçevesinde kendi sınıfı için yılık bir çalışma planı hazırlar,
b) Sorumlu olduğu sınıfla ilgili çalışmalarda, işbirliği yaptığı rehber öğretmene her türlü yardımda bulunur,
c) Problemi tesbit edilen öğrencilerle mülakat yapar. Şahsi ve ailevi problemlerin çözülmesi için gerektiğinde okul yönetimi, öğretmenler ve aileleriyle işbirliği içinde çalışır ve sonuçlarını rehber öğretmenle birlikte toplu dosyaya işler.
d) Rehber öğretmen/e işbirliği yaparak, seçmeli ders, bölüm, okul, is ve
meslek seçimerinde öğrencilere yardım eder,
e) Öğrencilerin eğitici kol çalışmalarına etkin bir şekilde katılmalarını sağlar,
f) Rehber öğretmenlerle işbirliği yaparak öğrenciyi tanımak, gerekli bilgileri toplamak için form, fiş, gözlem kartları, anket, test ve benzerlerini uygular; kendi işinin yapabileceği değerlendirmeleri yapar ve sonuçlan rehber öğretmenle öğrenci toplu dosyasına işler,
g) Başka okullardan naklen gelen öğrencilerin toplu dosya ve öğrenci dosyalarındaki bilgileri inceler ve değerlendirir,
h) Sosyal ilişkileri zayıf olan çocukların bu ilişkilerini geliştirmek için eğitici çalışmalarda bulunur.
ı) Öğrenim yılı sonunda yaptıkları her türlü rehberlik faaliyetlerini, aksaklıkları sağlanması gereken imkanları ve teklifleri kapsayan bir raporu koordinatör rehber öğretmene verir.
Okul müdürünün verdiği rehberlikle ilgili diğer görevleri de yerine getirir.

      Sınıf Öğretmeninde Bulunması Gereken Nitelikler

     Sınıf öğretmeninde bulunması gereken nitelikleri bir danışmanda bulunması gereken niteliklerle birlikte şöyle açıklanabilir.

1- Öğrencilere saygılı olması güven duyguları beslemesi,
2- Bireyin güçlü olduğuna ve kendisine yardım edildiğinde başarılı olacağına ve problemlerinin üstesinden geleceğine inanması,
3- Öğrencilerin sorunlarını ön yargılardan uzak olarak sabırla dinleyebilmesi,
4- Samimi ve bireye yardım etmeye istekli olması,
5- Kendi güçlü ve zayıf yönlerini kabul edebilen, kendi içinde ve dışında barış içinde yaşayan, bir kişiliğe sahip olması,
6- Belirli görüşlere saplantısı bulunmaması, kişisel fikirlerini ve değer yargılarını karşısındakilere kabul ettirmeye eğilimli olmaması,
7- Geniş görüşlü toleranslı, bireylerin kişisel görüşlerini, hoş görür olması,
8- Kendisine güvenilen, dedikodudan, hoşlanmayan sır saklayabilen, öğrenciler hakkındaki bilgileri, onların zararına kullanmayan bir karaktere sahip olması, (Özgüven, 1975)

     16.5.1975 tarih ve 1805 sayılı Tebliğler Dergisi'nde, rehberlik için ayrılan saatlerde yapılacak faaliyetler belirtmekte ve bu faaliyetlerin yürütülmesi sınıf öğretmenlerinin sorumluluğuna bırakılmaktadır. Böyle bir uygulamanın başarıya ulaşması bu faaliyetleri yürüten öğretmenin rehberlik ilke ve teknikleri konusunda eğitim görmüş olmasına bağlı bulunmaktadır. Nitekim uzun zamanlar uygulanmakta olan sınıf öğretmenliği ile grup rehberliği başarıya ulaşmamış, öğretmenlerin çoğu bu saatlerde ne yapacaklarını bilemediklerini ifade etmişlerdir.
     Grup rehberliğinin verimli olabilmesi için her şeyden önce bu alanda yetişmiş elemanlar tarafından yürütülmesinde zorunluluk vardır. Lisans eğitimi görmüş bu elemanlar bu faaliyetleri yürütmek için yeterli bilgi ve becerileri kazanmış kimselerdir.

     "Okul Rehber Öğretmeni" olarak anılan bu kimselerin görevleri de şu şekilde belirtilmiştir. (Özel Eğitimle ilgili Mevzuat, 1991)

     Okul rehber öğretmeni aşağıdaki görevleri yapar.

a) Rehberlik programının uygulanışında sınıf rehber öğretmenlerine yardım
eder,
b) Okula yeni gelen öğrencilere, sınıf rehber öğretmeni ile işbirliği yapar, okul ve yakın çevreyi tanıtan çalışmalar yapar,
c) Okulun öğretim programı, uygulanan mevzuat ve bunlarda yapılan değişiklikleri, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini, disiplin kuralları ve ihtiyaç duyulan diğer konular hakkında açıklayıcı bilgiler hazırlar ve öğrencilere duyurulmasını sağlar
d) Eğitici çalışmaları programlamada ilgili ve sorumlu öğretmenlere yardım
eder. Bu çalışmalara katılan öğrencilerin gelişim durumlarını takip eder, görülen ak
saklıkların çözümüne çalışır,
e) Sınıf rehber öğretmenleriyle görüşerek, problemli ve rehberliğe muhtaç
öğrencileri tesbit eder. Şahsi ve ailevi problemlerinin çözümü için gerekli çalışmaları
yapar,
f) Öğrencileri gidebileceği üst okullar, çalışabileceği iş ve meslekler hakkında bilgi toplar ve bu bilgileri öğrencilere duyurur,
g) Okulda iş ve meslekleri tanıtıcı programlar hazırlar, ilgili okullara ve işyerlerine öğrencilerle birlikte geziler düzenler,
h) Öğrencilerin genel ve özel yetenekleri ile, ilgili, kişilik özellikleri ve bilgi seviyeleri hakkında bilgi toplamak amacı ile test, envanter ve anket gibi psikolojik ölçme araçları uygular, sonuçlarını toplu dosyalara işler, özel ve şahsi bilgileri gizli tutar. ı) Üstün zekalı ve üstün özel yetenekli öğrencilerle, özel ihtiyaçları olan öğrencileri tespit eder ve bunları koordinatör rehber öğretmene bildirir,
i) Öğretim programları, okul ve meslek seçimi, başarısızlık, öğrenme güçlükleri, şahsi ve sosyal uyum problemleri vb. konularda öğrencilere psikolojik danışmanlık yapar. Danışmanlık yaptığı öğrencilerin uyum ve gelişim durumlarını takip eder ve sonuçlarını değerlendirir,
J) Öğrencilerin rehberlik ve psikolojik danışmaya olan ihtiyaçları, problemleri ile başarılarını etkileyen faktörler hakkında inceleme ve araştırma yapar, sonuçları üzerinde öğretmenlere ve okul yöneticilerine tekliflerde bulunur,
k) Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile ilgili gerekli kayıtları tutar, ilgili yazılara cevap hazırlar ve istenen raporları düzenler,
l) Çocukların genel olarak yetenek, ilgi, başarı ve gelişim durumları ve diğer konular hakkında velilere açıklamalarda bulunur,
m) Rehberlik hizmetlerinde kullanılacak test, envanter, anket, toplu dosya gibi aradan hazırlama ve geliştirme çalışmalarına katılır.

      II. Rehberlik ve Yönetim

     Rehberlik okullardaki yeni örgütlerden birisidir. Öğrenci sorunlarını ve gereksinmelerini yönetime iletmede başlıca organdır. Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerinin saptanması rehberliğin işi, yeteneklere göre programlar yapılması ve özel yetiştirme kurslarının açılması gibi önlemlerin alınması da yönetimin görevidir (Kuzgun, 1991).

>>> Anasayfaya Dön